Binnen in de Sagrada Família: Interieur, glas-in-lood en plafond

Niets bereidt je voor op het moment dat je die drempel overschrijdt. De meeste bezoekers besteden twintig minuten op het trottoir buiten, waar ze hun nek uitrekken om naar de stenen schildpadden en huilende bijbelse figuren te kijken die in de Geboortefaçade zijn uitgehouwen, ervan overtuigd dat ze het geniale van Gaudí begrijpen. Dan loop je door de metaaldetectors, overhandigt je je ticket en betreedt je het portaal. Het zien van de sagrada familia inside verpulvert alle verwachtingen die je had opgebouwd aan de hand van ansichtkaarten. Het voelt niet als steen en mortel. Het is alsof je de ribbenkast binnengaat van een oud, zonovergoten organisme of onder een versteende boskap staat op een andere planeet.

Gaudí bedoelde de basiliek als een ruimte voor stille gemeenschappelijke aanbidding, maar hij ontwierp hem ook als een open liefdesbrief aan de natuurlijke wereld. Het interieur van de Sagrada Família doorbreekt bijna elk gotisch cliché dat je oploopt tijdens rondleidingen langs kathedralen in Europa. Er zijn geen donkere gewelven vol vochtige mossen, geen sombere zijkapellen verdronken in zwaar bladgoud en geen massieve stenen blokken die je zicht belemmeren. Je vindt torenhoge vertakkende zuilen, caleidoscopische glaswanden en wiskundige geometrieën die zo lijken te komen uit een meetkundeboek uit de tweeëntwintigste eeuw. Als je je eerste bezoek plant, behandelt deze gids wat je daadwerkelijk binnen de kerk zult zien, hoe het daglicht over de stenen glijdt en waar je moet kijken om de kleine eigenaardigheden van Gaudí niet te missen die hij in het volle zicht heeft verborgen.

Het Bosdak: Zuilen en het plafond van de Sagrada Família

Kijk meteen omhoog zodra je door de deuren loopt. Iedereen doet het. Tegen de tijd dat je vertrekt, doet je nek waarschijnlijk zeer, maar dat maakt niet uit. Het plafond van de Sagrada Família hangt ongeveer 45 meter boven de vloer van de centrale beuk en wordt gedragen door een dicht netwerk van stenen zuilen die zich als boomtakken naar het dak vertakken. Gaudí haatte rechte lijnen omdat hij beweerde dat die niet in de natuur bestonden. Bomen groeien niet in rigide rechte hoeken, dus weigerde hij starre zuilen te bouwen.

Deze zuilen vertonen een vreemd fenomeen als ze omhoog klimmen. Als je er één met je ogen volgt van vloer tot plafond, zie je dat de basis begint als een veelhoek met geribbelde groeven, overgaat in een achthoek, verandert in een gladde cirkel en ten slotte splitst in takken die de gewelven van het plafond dragen. Om het enorme gewicht van het gebouw te dragen zonder externe luchtbogen – die Gaudí minachtend ‘stenen krukken’ noemde – koos hij vier verschillende soorten steen uit over de hele wereld. De hardste, dichtste materialen verankeren het centrale kruispunt waar het gewicht het zwaarst is, terwijl lichter zandsteen langs de zijbeuken aan de rand zit.

Tussen de boomtakken wordt het plafond van de Sagrada Família doorbroken door open geometrische patronen, hyperboloïden genaamd. Ze zien eruit als reusachtige stenen zonnebloemen of stervormige trechters. Kleine schijven groen en goud Venetiaans glas zitten verzonken in deze sterren, waar ze het omgevende zonlicht terugkaatsen naar de vloer. Als het daglicht door de openingen in de gewelven valt, bootst het de precieze gevlekte schaduwen na die je ziet als je op een dikke beukenbos wandelt op het middaguur.

Licht en kleur: de glas-in-loodramen van de Sagrada Família

Als het plafond het skelet van het bos levert, dan levert het glas-in-lood van de Sagrada Família de adem. De meeste historische kathedralen tonen op hun ramen narratieve scènes, met heiligen die martelwerktuigen vasthouden of koningen die plechtig kijken vanuit loodglasramen. Gaudí koos voor een abstracte weg. Voor zijn dood in 1926 liet hij uitgebreide aantekeningen achter over de balans van het licht, maar het glas dat je vandaag ziet is gemaakt door de Catalaanse kunstenaar Joan Vila-Grau, die in de late jaren ’90 begon.

Vila-Grau volgde Gaudí’s kleurenschema tot in de puntjes. De ramen aan de oostkant – aan de kant van de Geboortefaçade – tonen diep oceaanblauw, muntgroen en koud aquamarijn. Hier breekt de ochtendzon door. Het staat voor de dageraad, water, hoop en de geboorte van Christus. Naarmate de aarde draait, verplaatst de zon zich over het zuidelijke transept en valt op de westelijke façade, de Passiefaçade. Hier verandert het glas in een explosie van vurig vermiljoen, veiligheidsoogoranje, felgeel en bloedrood. Tegen het einde van de middag hoeft de beuk niet alleen gekleurd licht op te vangen; hij wordt er letterlijk in ondergedompeld.

Ik stond rond 17:15 uur op een dinsdag in oktober in de centrale beuk en de hele marmeren vloer gloeide als heet ijzer. Mensen bleven stilstaan. De bewakers moesten bezoekers voorzichtig uit de beuk leiden omdat tientallen reizigers gewoon stilstonden, mid-stap bevroren, terwijl ze toekeken hoe het rode licht langs een porfieren zuil omhoogkroop. Het voelde minder als een toeristische hotspot en meer als het aanschouwen van een trage zonsondergang in een kloof.

Ook de kleuren veranderen van onder naar boven. De meest verzadigde, intense kleuren zitten op ooghoogte, waar je de diepe pigmenten kunt zien. Naarmate de glas-in-loodramen hoger klimmen naar de gewelven, gaan de gekleurde tegels over in transparant, textuurglas. Gaudí wilde dat de hoogste punten van de kerk overspoeld werden met zuiver wit licht, zodat de ingewikkelde plafondversieringen vanaf de grond scherp en leesbaar zouden blijven.

De Slakkenhuisjes: de spiraaltrap van de Sagrada Família

Verborgen in de stenen torens die aan weerszijden van de beuk staan, vind je enkele van de meest gefotografeerde trappen van Europa. Als je een ticket koopt dat toegang geeft tot de torens, neem je een lift naar de hoge bruggen die de spitsen verbinden, geniet je van het panoramische uitzicht over Barcelona tot aan de Middellandse Zee en daal je vervolgens te voet af. Zo kom je oog in oog te staan met de spiraaltrap van de Sagrada Família.

Gaudí baseerde deze trap op de geometrie van zeeslakken, specifiek de lege kamer van de nautilusschelp. Er is geen centrale steunpaal. In plaats daarvan steken de stenen treden direct uit vanaf de ronde buitenmuur en spiralen ze omlaag in een lege, duizelingwekkende verticale leegte. Als je vanaf het bovenste bordes naar beneden kijkt, krijg je al een knoop in je maag. De herhalende curve vormt een geometrische werveling van bleke steen die je blik lijkt mee te trekken in een oneindige duisternis.

Als je twijfelt welke spitsen je wilt beklimmen, lees dan onze uitleg over de toren van de Sagrada Família voordat je je reservering definitief maakt. Elke toren heeft een iets andere afdaling en het uitzicht over de stad varieert aanzienlijk, afhankelijk van of je voor de Geboorte- of de Passiezijde kiest.

Kijk goed: het altaar, de baldakijn en de crypte eronder

Het centrale altaar voelt verrassend bescheiden gezien de enorme omvang van de ruimte eromheen. Het staat op een stenen verhoging aan het einde van de hoofdbeuk, omringd door de gebogen zuilen van de apsis. Boven de eenvoudige steen hangt de baldakijn, een zevenhoekige overkapping ontworpen door architect Jordi Bonet. Het ziet eruit als een zwevend perkamenten lantaarn, versierd met ranken, gouden korenaren en glazen druiventrossen, die symbool staan voor het hostiebrood en de wijn van de Eucharistie. Daaronder hangt een levensgroot bronzen beeld van Jezus aan het kruis, verlicht door vijftig kleine messing lampjes.

Direct achter het altaar staat het enorme pijporgel, met 1.492 pijpen die de basiliek vullen tijdens de zondagse diensten. De akoestiek in de Sagrada Família is vreemd. Omdat de gewelven van het plafond zijn opgedeeld in onregelmatige geometrische vormen in plaats van platte koepels, weerkaatst geluid niet op de harde, holle manier zoals in de Notre-Dame of de Sint-Pieter. Stemmen verspreiden zich zachtjes in de bovenste takken.

Je kunt ook een glimp opvangen van de oorspronkelijke neogotische crypte vanuit de hoofdbeuk. De crypte was het allereerste deel van de kerk dat werd gebouwd onder de oorspronkelijke architect, Francisco de Paula del Villar, voordat Gaudí in 1883 de leiding overnam. Hij ligt enkele meters onder de moderne vloer. Als je achter het koor bij de apsis loopt, kijk dan naar beneden door de zware bronzen roosters in de vloer. Je ziet de gewelven van de ondergrondse kapel waar Gaudí zelf begraven ligt in een eenvoudig stenen graf.

• De bronzen Deurglorie-deuren: beschreven met het volledige Onze Vader in vijftig verschillende talen, waarbij de Catalaanse tekst in gepolijst reliëf is aangebracht op de plek waar je vingers natuurlijk de deurklink aanraken.
• Evangelistenpilaarmarkeringen: vier doorschijnende glazen schilden in de dikste porfieren zuilen, met vleugelsymbolen voor Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes.
• Koorgalerijplatforms: torenhoge stenen trappen die rond de apsis lopen, ontworpen om tot 1.000 koorzangers te herbergen die naar beneden zingen in de beuk.
• Reptielen in de apsis: gebeeldhouwde stenen hagedissen, kikkers en slangen die langs de buitenmuren van de apsis omlaag kruipen in de lichtschachten, als symbool voor het aardse kwaad dat vlucht voor het licht van het altaar.

Hoe je je bezoek aan de Sagrada Família plant om het interieur te zien

Zonder een plan binnenlopen in de basiliek betekent meestal dat je de helft van je tijd besteedt aan het ontwijken van selfiesticks of dat je wordt meegesleurd door toeristengroepen. Het entrancesysteem werkt strikt op tijd en de beveiliging werkt als een internationale luchthavengate. Het is absoluut noodzakelijk om je kaartje van tevoren te kopen; tickets zijn tijdens het hoogseizoen vaak al twee weken van tevoren uitverkocht. Bekijk onze uitgebreide gids voor Sagrada Família-tickets om te bepalen welke toegangscategorie het beste bij je budget en planning past.

Plan minstens 75 minuten in voor de hoofdvloer. Je wilt dit niet overhaasten. Loop eerst door de centrale beuk, zoek een vrije bank in de zijbeuken, ga zitten en laat je ogen wennen aan de pure schaal van de ruimte. Fotograferen is binnen de Sagrada Família toegestaan, maar laat zware statieven, monopoden en grote camerarigs achter op je hotel, want bewakers zullen ze bij de bagagecontrole tegenhouden.

• Beste tijd voor licht: kom tussen 9:00 en 10:30 uur binnen voor koele marineblauwtinten, of tussen 16:00 en 18:30 uur voor vurige roden en goudtinten.
• Audio-gids verplicht: download de officiële Sagrada Família-app op je telefoon voordat je je hotel verlaat; het wifi-netwerk van de basiliek raakt overbelast door de menigte.
• Kledingvoorschriften: schouders moeten bedekt zijn, korte broeken en rokken moeten tot halverwege de dij reiken, en hoeden of doorschijnende shirts zijn niet toegestaan.
• Rustige plekken: de Kapel van het Heilig Sacrament aan de oostmuur is uitsluitend gereserveerd voor gebed en reflectie en biedt een ontsnapping aan het lawaai van de menigte.

Veel reizigers vragen zich af of het de moeite waard is om het entreegeld te betalen om alleen het interieur van de Sagrada Família in Barcelona te zien, vooral als ze al twintig foto’s van de façade hebben gemaakt vanaf het openbare park aan de overkant van de vijver. Eerlijk gezegd is het overslaan van het interieur de grootste fout die je in Catalonië kunt maken. De buitenkant is briljant, maar het is slechts de buitenkant van een idee. Het interieur is het idee volledig verwezenlijkt.

Veelgestelde vragen over de Sagrada Família binnen

Is het de moeite waard?

Elke grote stad heeft zijn overgewaardeerde bezienswaardigheid die je een beetje teleurgesteld achterlaat zodra je de entreeprijs hebt betaald en je door de draaideuren heen bent geduwd. Het interieur van de Sagrada Família is dat niet. Het betreden van die uitgestrekte, zonovergoten beuk blijft een van de weinige werkelijk transcendente architectonische ervaringen die de wereld nog te bieden heeft. Koop je tickets op tijd, kies voor het gouden uur, laat je zware spullen thuis en vergeet vooral niet omhoog te kijken.

Lees meer over sagrada familia.